Mosad – jak działa najsłynniejszy wywiad świata

Mało która służba wywiadowcza budzi tak skrajne emocje jak izraelski Mosad. Instytut do spraw Wywiadu i Zadań Specjalnych (realnie jak nazywa się ta formacja) ma chronić Izrael przed działaniem szpiegowskim i wojskowym wrogich państw na Bliskim Wschodzie. Niekiedy jednak Mosad wychodzi przed szereg, budząc tym samym ogromne kontrowersje. Co warto wiedzieć o najsłynniejszym wywiadzie świata? Jaka jest geneza jego powstania?

Służba Mosadu powstała faktycznie w 1951 roku. Pod obecną nazwą (i w tych ramach strukturalnych) wywiad działa natomiast od 1963 roku. Słowo „Mossad” z języka hebrajskiego oznacza „instytucję”. Funkcjonowanie służby owiane jest wieloma tajemnicami i wiąże się z licznymi teoriami spiskowymi dziejów. Wyjaśnijmy najważniejsze zagadnienia, które dotyczą tej służby.

Historia Mosadu w pigułce i najważniejsze misje

Początki służby Instytutu do spraw Wywiadu i Zadań Specjalnych (Mosadu) są bardzo mocno powiązane z pierwszymi latami funkcjonowania państwowości Izraela. Wrogość krajów arabskich zmotywowała władze nowopowstałego kraju do zorganizowania wykwalifikowanych służb specjalnych, chroniących najważniejsze sektory Izraela, w tym m.in. gospodarkę czy energetykę.

Mosad powstał przy intensywnym wsparciu służb specjalnych Stanów Zjednoczonych. Od 1963 roku służba została przeniesiona pod jurysdykcję premiera Izraela i podlega wyłącznie jemu. Na początku działania Mosadu ograniczały się tylko do działań pojedynczych agentów (najczęściej w formie konsultacji) oraz pracy w ambasadach Izraela.

W kolejnych latach działalność służby znacznie się jednak rozszerzała, a współpraca z wojskiem i zaawansowane szkolenia i technika sprawiły, że Mosad stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych służb na świecie. Jest niezwykle efektywną i skuteczną organizacją, stanowiąc (wraz z rozwiązanym już KGB i CIA) trójkę najważniejszych organizacji wywiadowczych.

Czytaj także: Uciążliwy sąsiad – co możesz z tym zrobić?

Czym zajmuje się Mosad? Za co odpowiada?

Zakres funkcjonowania Mosadu jest dziś bardzo szeroki. Oficjalnie podlegająca premierowi służba pełni wyłącznie zadania prewencyjne, mające chronić państwowość Izraela przed wrogami. W praktyce jednak Mosad wielokrotnie pokazywał, że nie stroni od zadań ofensywnych i tajnych misji eliminujących wrogów.

Czym aktualnie zajmuje się Instytut do spraw Wywiadu i Zadań Specjalnych?

• Gromadzenie danych dotyczących polityków krajowych i zagranicznych.
• Pozyskiwanie technicznych informacji na temat wrogów państwa Izrael.
• Gromadzenie danych gospodarczych, energetycznych czy cybernetycznych związanych z bezpieczeństwem kraju.

Wśród kontrowersji związanych z Mosadem wymienia się m.in. działalność jawnie szpiegowską, inwigilowanie opozycji w Izraelu, ogromną brutalność czy wykorzystywanie zaawansowanych technik cybernetycznych do pozyskiwania informacji również o wywiadach krajów sprzyjających Izraelowi.

Mosad zasłynął takimi misjami jak zdobycie referatu Nikity Chruszczowa, uprowadzenie oficera SS Adolfa Eichmanna czy najsłynniejszą (ukazaną m.in. w filmie Monachium w reżyserii Stevena Spielberga) operacją Gniew Boży. To odwet na członkach terrorystycznej organizacji Czarny Wrzesień, która podczas Igrzysk Olimpijskich w Monachium w 1972 roku zabiła 17 sportowców izraelskich.

Podkreślmy, że ta ostatnia operacja pokazała prawdziwe oblicze służby. Wielkie oburzenie wielu państw świata wywołał fakt, że Mosad działał na terenie Europy (także w Warszawie), zabijając członków Czarnego Września bez zgody państw europejskich. Grupę zabójców określono mianem „szwadronu śmierci”, a w 1973 roku agenci omyłkowo zabili marokańskiego kelnera w norweskim Lillehammer, biorąc go za szefa Czarnego Września, Aliego Hasana Salama.

Jak działa Mosad?

Zacznijmy od tego, że podczas wykonywania misji, służba wykorzystuje najpierw zaawansowane rozpoznanie wywiadowcze (bazując na danych pozyskiwanych przez działania szpiegowskie, OSINT, rozpoznanie terenu), następnie przechodzi przez planowanie działań, a na końcu wdraża realizację.

Mosad podzielony jest na kilka jednostek, z których każda odpowiada za inny element działań wywiadowczych. Najbardziej kontrowersyjny jest Kidon, czyli jednostka z licencją na zabijanie. W oddziale pracują najlepsi żołnierze z elitarnych sił specjalnych wojska. Ich główny profil polega na eliminacji wrogów Izraela (np. wspomnianego Czarnego Września).

Warto dodać, że Mosad posiada również zaawansowany oddział do pracy w strukturach cyfrowych. To m.in. przy jego pomocy opracowywano narzędzia do inwigilacji takie jak Pegasus (spółkę NSO Group założyli byli funkcjonariusze Mosadu). 

Do zadań Mosadu zaliczymy też współpracę z innymi jednostkami specjalnymi krajów sprzymierzonych. Najbardziej służba zaangażowana jest w wymianę danych z CIA, ale zdarzają się też wspólne ćwiczenia z Polakami – np. jednostką GROM.

Specjaliści wskazują, że głównym zadaniem Mosadu jest niedopuszczenie, aby kraje arabskie weszły w posiadanie broni atomowej (tak uważa też były szef instytucji Szawit Sabataj). Pozostałe elementy działania Mosadu są najpewniej wyłącznie pobocznymi składowymi jego pracy. Czy tak jest rzeczywiście? Ze względu na tajemnice związane z organizacją, trudno będzie to zweryfikować.